أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

193

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

فراموش كردن حق خود نسبت به خلافت نشدند . برخى از مورّخان بر اين باورند كه قيام طرفداران ديباج از آن روى بود كه مىديدند مأمون ، از شيعيانِ برادرش موسى بن جعفر عليه السلام حمايت مىكند و در واقع ، روابط اين دو گروه از شيعيان گرفتار اختلاف شده بود . « 1 » بازگشت عباسيان براى بار چهارم پس از شكست ديباج ، در خلافت مأمون ، عيسى بن يزيد جلودى ، فرمانده سپاه مهاجم عباسى ، به عنوان حاكم مكه تعيين شد . پس از وى يزيد بن حنظلهء مخزومى به امارت رسيد . « 2 » چهارمين قيام علوى چيزى نگذشت كه در سال 202 علوى ديگرى با نام ابراهيم بن موسى بن جعفر ، برادر على بن موسى الرضا - كه مأمون زمانى او را ولى عهد كرده بود - از يمن به مكه آمده ، آنجا را اشغال كرده ، حاكم آنجا را كشت و به آزار عباسيان پرداخت . اندكى بعد عباسيان او را بيرون كردند . تقى الدين فاسى از عتيقى روايت كرده است كه ابراهيم پسر امام كاظم عليه السلام ، از طرف مأمون ، والى مكه بود . بدين ترتيب اين را كه او انقلابى بوده نفى كرده و مىگويد كه وى در سال 202 با مردم حج به جاى آورد ، در حالى كه از سوى مأمون حاكم مكه بود . ابن كثير مىگويد كه در سال 202 ابراهيم بن مهدى عباسى در بغداد شوريده ، مأمون را خلع كرد و براى خود بيعت گرفت . بعيد نيست كه قيام ابراهيم بن موسى كاظم در مكه به دفاع از مأمون بوده باشد ؛ زيرا وى ابتدا براى مأمون و پس از آن براى برادرش على بن موسى بيعت گرفت . « 3 »

--> ( 1 ) . تاريخ الإسلام السياسي ، ج 2 ، ص 120 . ( 2 ) . شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 183 . ( 3 ) . بنگريد : البداية والنهاية ، ج 10 ، ص 249 ( آخرين رخدادهاى سال 202 ) .